C. Valerius Catullus Carmina I. Cuī dōnō lĕpĭdūm nŏuūm lĭbēllŭm – polyglott

· Uncategorized
Autori

    Gaius Valerius Catullus

                                                      ca 84 – ca 54 ante Cristum natum

 

 → vikipaedia latina

 

De vita Catulli paucissima certe noscuntur. Secundum Suetonium natus est Veronae, qua in urbe maiores sui inter optimates numerabantur, at Romae maximam partem vitae degebat. Anno 57 a.C.n., amicum suum Gaium Memmium comitatus est in Bithyniam, cuius provinciae Memmius pro praetore iam acceperat. Catullus unum annum gubernatori Bithynico meruit. Deinde anno 56 a.C.n. e Bithynia profectus villam familiae suae in Sirmione sitam visitavit. Sirmionem ut feminam allocutus blandis vocibus ad amatorias illicit artes.[1]

Ars poetarum Graecorum, quibus nomen neoteroi inditum est (quorum in primis Callimachus enumerandus est) quique novum modum Homero et epicis dissimilem propagaverunt, plurimum in arte Catulli poetica valuit. Carmina sua non diutius gesta heroum antiquorum et deorum, sed res privatas describunt. Quamvis haec carmina leviora videantur eorumque argumenta vulgaria sint, tamen opera sua haud sine eruditione composita sunt, immo poetae docti exemplum praebent.

Anthologia centum sedecim carminum nobis tradita est, quae in partes tres dividi possunt, cuius prima sexaginta carmina brevia, quae polymetra dicuntur (velut metro hendecasyllabico utuntur), altera octo carmina longiora, tertia quadraginta epigrammata continent.

 

C. Valerius Catullus Carmina I.

 

 
Cuī dōnō lĕpĭdūm nŏuūm lĭbēllŭm
ārĭdā mŏdŏ pūmĭce ēxpŏlītŭm.
Cōrnēlī tĭbĭ nāmquĕ tū sŏlēbās
mĕās ēsse ălĭquīd pŭtārĕ nūgās
iām tūm cum aūsŭs ĕs ūnŭs Ītălōrŭm
ōmne aēvūm trĭbŭs ēxplĭcārĕ cārtīs
dōctīs Iūppĭtĕr ēt lăbōrĭōsīs.
quāre hăbē tĭbĭ quīdquĭd hōc lĭbēllī
quālĕcūmquĕ, quŏd, ō pătrōnă vīrgō,
plūs ūnō mănĕāt pĕrēnnĕ saēclō.

 

 Catullo

 

 

Cui dedico leggiadro e nuovo questo libretto
appena levigato dalla dura pietra pomice?
A te, Cornelio:  tu eri infatti solito
stimare queste mie cosucce non indegne,
nel tempo in cui, unico fra gli Italici, hai osato di esporre la storia universale in tre volumi
eruditi –  per Giove –  e laboriosi.
Perciò accetta questo libretto, quale che sia, e quale valore abbia, affinché – Vergine protettrice  – possa  durare più di un solo secolo nella posterità.
[prima stesura]

Wem widme ich dieses liebliche, neue Büchlein,
gerade erst mit trockenem Bimsstein geglättet?
Dir, Cornelius: denn du pflegtest zu glauben,
daß meine Kleinigkeiten etwas wert seien,       schon damals, als du  als einziger der Italer wagtest, die  Weltgeschichte in drei Bänden zu entfalten, gelehrte Werke –  beim Jupiter –  und voller Fleiß. Deshalb nimm du dieses Büchlein, was immer und von welchem Wert es auch sei, damit es – o jungfräuliche Beschützerin – länger als ein Jahrhundert der Nachwelt erhalten bleibe. [Rohfassung]
 

 

 

 

 

 
metrum quantitativum  quo Catullus utitur est hendecasyllabum vel phalaeceum cuius schema est ut sequitur:
 
¯ longa syllaba 
 
˘  brevis syllaba
 
x = syllaba anceps, sc. longa aut brevis 
 
                     
 

 

  ˘ ¯  ¯ ˘ ˘  ¯   ˘ ¯   ˘  ¯ x
vel ¯ ˘  ¯ ˘ ˘  ¯   ˘ ¯   ˘  ¯ x
vel ¯ ¯  ¯ ˘ ˘  ¯   ˘ ¯   ˘  ¯ x

 

           cuī dōnō  lĕpĭdūm nŏuūm lĭbēllŭm
 
 
iambus ˘ ¯ 

trocheus  ¯ ˘    
spondeus  ¯ ¯   
 
choriambus   ¯ ˘ ˘ ¯
 
bacchéus  ˘ ¯  ¯
 
 in hendecassylabo ultima syllaba anceps est  (longa aut brevis)
 
¯ syllaba anceps
˘
 
 
 
 
 
 

 

 
APPENDICE
 

À qui dédier ce nouveau et charmant petit livre, qu’une sèche pierre ponce vient de polir ? À toi, Cornelius, à toi qui attachais déjà quelque prix à ces bagatelles, alors que tu osas, le premier en Italie, dérouler en trois volumes toute l’histoire des âges, oeuvre savante, par Jupiter ! et laborieuse ! Accepte donc ce livre et tout ce qu’il contient, quel qu’en soit le mérite. Et toi, Vierge protectrice, fais qu’il vive plus d’un siècle dans la postérité [trad. Maurice Rat]

 

 

available in Latin, Brazilian Port., Chinese, Croatian, Dutch, English, Esperanto, Finnish, French, German, Hindi, Hungarian, Italian, Korean, Polish, Rioplatense, Romanian, Scanned, Spanish, Ukrainian, and Vercellese. Compare two languages here.

 

¿A quién doy este lindo librito nuevo,
recién pulido con la árida piedra pómez?
A ti, Cornelio: porque tú solías
tener mis niñerías por dignas de estimación
ya en ese entonces, cuando te atreviste,
el único entre los italianos,
a explicar todas las épocas
en tres libros doctos, ¡por Júpiter!, y elaborados.
Por eso, toma para ti cualquier cosa de este librito,
cualquiera que sea su valor.
¡Virgen patrona, que perdure por más de un siglo!

© copyright 10-3-2002 by Pedro Fernández

 

 

A chi gliu offra an libritìn grasiùs
tüt da la pòmice bén lücidà?
A ti Cornélio,a ti che t’è sémp dìmi
che iàvu an cèrt valùr si mè rubëti
fin da quand t’àvi avü ‘l curàgi
da scrìvi di italiàn l’intéra stòria
an tre vulüm che ién an pus ad siénsa,
e che fadìga,diö,e che pasiénsa.
E donca,a ti, mi i ‘t dédic as librët
qualunque al pöda èsi al so valùr.
O pìilu Aténa,ti,sut prutesiòn,
che ‘l düra par tanti enerasiòn.
 

© copyright 20-1-2007 by Giovanni Guaita [Vercellese]

 

Ja por kiu do ĉarman ĉi libreton,
per pumiko sekega poluritan?
Kornelio, por vi: ĉar vi kutimis
pensi miajn spritaĵojn iel indaj,
jam dum kiel unua de l’ Italoj
vi kuragxis mondhistorion verki
en tri libroj, ho Jovo: pezaj! kleraj!
Tial prenu ĉi simplan mian verkon,
kian ajn: ho patrona Muzo,
zorgu, ke gxi plidaŭru ol jarcento!

© copyright 7-2-2009 by Gerrit Berveling [Esperanto]

 

Aan wie geef ik een aardig nieuw boekje
dat zojuist gepolijst is door puimsteen?
Cornelius, aan jou: want jij was immers gewoon
te menen dat mijn niemendalletjes iets zijn.
Toen al heb jij het aangedurfd om als enige van de Italianen
een heel tijdvak uit te leggen in drie,
geleerde, en doorwrochte boekrollen, bij Jupiter.
Aanvaard daarom voor jou dit boekje, wat dan ook de waarde ervan ook is
en hoedanig het ook is, dat het, o beschermvrouwe,
meer dan een eeuw duurzaam moge blijven!

© copyright 12-3-1998 by Sander Wijers

 

To whom do I dedicate this charming slim volume,
just now polished with dry pumice stone?
For you Cornellius, for you were accustomed to think
that my scribblings were something.
When already at the same time, you alone
dared to unfold the whole age of Italians in three scrolls,
learned, by Jupiter,and weighty!
For that reason have for yourself whatever this little book is,
and whatever you like, oh patron maiden,
let it last for more than one longlasting generation.
© copyright 18-10-2003 by Ozlem
 

 

Rispondi

Inserisci i tuoi dati qui sotto o clicca su un'icona per effettuare l'accesso:

Logo WordPress.com

Stai commentando usando il tuo account WordPress.com. Chiudi sessione / Modifica )

Foto Twitter

Stai commentando usando il tuo account Twitter. Chiudi sessione / Modifica )

Foto di Facebook

Stai commentando usando il tuo account Facebook. Chiudi sessione / Modifica )

Google+ photo

Stai commentando usando il tuo account Google+. Chiudi sessione / Modifica )

Connessione a %s...

%d blogger hanno fatto clic su Mi Piace per questo: